Rabu, 15 Januari 2020

BAB 2 GEGURITAN KELAS XII

Geguritan yaiku puisi jawa gagrag anyar kang ora kaiket dening paugeran tinamu. Cacahe larik, cacahe wanda,cacahe pada, tembung - tembung kang dipilih, lan surasane kabeh merdika utawa bebas. Ana kang nganggo lelewane basa (gaya bahasa) tinamtu, uga ana kang biasa - biasa wae.


A. Maca lan nanggapi isine teks geguritan sarta niteni perangan - perangane

     Nemokake isine geguritan bisa dilakoni kanthi cara ing ngisor iki :
          a.  Maca kanthi premati, yen perlu dibolan - baleni.
          b. Nggatekake ubungane larik siji lan sijine, banjur menehi tandha ngaso (/) utawa sigeg (//)
          c.  Golekana tegese tembung - tembung kang angel utawa aneh. Bisa tegese lugu, entar, utawa
               lambang
          d. Golekana pesen utawa amanat kang dikarepake dening panggurite
          e. Tambahana tembung utawa wanda saengga ukarane bisa cetha lan bisa ditemokake karepe.

B. Nemokake tuntunan kang dikandhut ing teks geguritan lan njumbuhake karo kahanane bebrayan

           Geguritan iku umume digawe dening panggurite kanggo nuduhake rasa marang kahanan. Ana kang nggambarake rasa bungah, rasa sedih, nggrantes, utawa malah nggambarake rasa serik kang kepati - pati marang kahanan. Mula saka iku, lumantar geguritan pamaca bisa nemokake tuntunan kang gegayutan karo kahanan.

C. Nulis geguritan ragam basa kang jumbuh utawa cocog karo konteks lan pranatan utawa aturan

           Kaya kacetha ing ngarep menawa nulis geguritan iku merdika. Supaya ana gondhelan, perlu kogatekake bab - bab kaya mengkene.
a. Ora kaiket dening aturan utawa pranata guru gatra, guru wilangan, guru lagu, lan sapanunggale
b. Ngutamakake isi kang mentes, apik, endah, lan becik
c. Bisa nggunakake lelewane basa (purwakanti, baliswara, saroja, entar, lan sapanunggale)
d. Isine bisa pitutur, piweling, kritik, protes, nyindhir, nggresah, pamundhut, lan sapanunggale.

Tuladhane Geguritan :

Apa Bedane 
dening Sudi Yatmono

Apa bedane prosa karo puisi
bedane ana ati

apa bedane ati karo gori
bedane mung prekara bumbune
bedane apa bumbune karo sing dibumboni
bedane rak mung ana ing wadhah

apa bedane wadhah karo sing diwadhahi
kuwi rak mung akal pokal gaweane manungsa

lha apa bedane manungsa karo kewan 
ah iku urusane Pangeran
(Mbangun Tuwuh, angka 138)

Matur Nuwun ~~~

sumber : Gegaran Nyinau Basa Jawa 3 Yudhistira

15 komentar: